25 Haziran 2014 Çarşamba

Adak Kurban Etinden Kimler Yiyebilir?

Öncelikle bu kurbanın nasıl bir kurban olduğundan kısaca bahsedelim.

Allah rızası için kesilmesi nezredilen (adanılan) kurbanlardır ki böyle verilen bir sözün yerine getirilmesi de VACİPTİR.

Kurban ibadeti, sadece İslam'da mı vardır, başka dinlerde yok mudur? Kurban ibadeti, başta semavî dinler olmak üzere hemen bütün dinlerde mevcuttur. Kur'an bunu bize apaçık haber vermiştir: “Biz her ümmete kurban ibadeti koyduk.” [ Hac 22/34 ]. İlk Kurban hadisesi de yine Kur'an'da bildirilmiştir ki, Hz. Âdem'in iki oğlunun Allah'a kurban takdim ettikleri, fakat Allah'ın, Hâbil'in kurbanını kabul ederken, Kâbil'in kurbanını reddettiği ayetlerde geçmektedir [ Maide, 6/27-29 ]. Bu ilk kurban olayı, Kitab-ı Mukaddes'te de geçmektedir [ Tekvin, 4/3-12. Bkz. Kitab-ı Mukaddes, Hezekiyel, 20/26 vd; Sayılar, 3/13 ].



Kurban ibadeti ilk defa ne zaman teşri' kılınmıştır? İnsaniyet tarihinde Allah'a yaklaşmak maksadıyla ona ilk kurban sunma ibadeti, ilk insanın iki oğlu ile birlikte başlamış, Hz. İbrahim'de hac kurbanı olarak emredilmiştir; fakat İslamiyet tarihinde dinî bir hüküm olarak ise hicretin ikinci yılında Medine'de teşri' kılınmıştır.



Kurban ibadetinin tarihçesi nedir, bayrama dönüşmesi nasıl olmuştur? İlk insan ve ilk peygamber Hz. Âdem'in iki oğlu Hâbil ve Kâbil'le başlayan kurban ibadeti, din î bir ibadet olarak, peygamberlik silsilesi içerisinde yüzyıllar boyunca ilerleye ilerleye Hz. İbrahim ve İsmail'e ulaşmış, onlarda hac ibadetinin bir parçası sadedinde sünnete dönüşmüş ve yine aynı peygamberler silsilesi yoluyla yüzyılları takip ede ede gelip tâ Hz. Muhammed'e kadar vâsıl olmuş, Ona gelince ise, sadece hac mevsimi hacıların kestiği bir kurban olmaktan da çıkıp cihanşümûl ibadet olma konumunu ihraz etmiştir. Şöyle de ifade edebiliriz:



Allah Rasulü (sas), Hz. İbrahim'in sünneti olarak Hac mevsiminde kesilen hedy kurbanı ibadetini, hacda bulunmayan sâir mü'minler hakkında udhiyye kurbanı olarak kesilerek bayram yapılmasını getirmiştir, hicretin ikinci yılında. Her sene hac mevsiminde hacı adaylarından hacc-ı ifrata niyet edenler hedy kurbanı keserken, hacda bulunmayan çoğunluk mü'minler de aynı zaman dilimlerinde –ekonomik imkanlarına göre- udhiyye kurbanı keserek bayram ederler.



“Kurban Bayramı, Hz. İbrahim'in belli bir buudda fedakârlık yaptığı, müslümanların da bütün samimiyetleriyle günahlarının affına yol aradıkları.. ve bu gâyeye ma'tûf, bazılarının Beytullah'a yüz sürüp, Arafat'ta vakfeye durdukları ve Muhammedî bir ruhla yalvarıp yakardıkları bir gündür.” [ Gülen, M. Fethullah, Sonsuz Nur, 1/19 ]. Hz. İbrahim'in, oğlu İsmail'i (as) kurban etmek istediği, Cenâb-ı Hakk'ın da büyük bir koç göndererek onu kurtardığı günün yıldönümleri olan hac ibadet mevsimi, hicretin ikinci yılında Allah Teala tarafından Rasulü (sas) vasıtasıyla ümmete bir kurban bayramı olarak armağan edilmiştir. Bu bayram, hanîf İslam dininin önderleri olan peygamberin anılarını tazelemek, Allah uğruna canı ve malı feda etmek, bu yolda sabır ve metanet göstermek konusunda onları örnek almak anlamları taşır.



Kurban ibadetinin tarihçesini, adeta aşağıdan yukarıya doğru, ferdîden ictimâîye, cüz'îden küllîye doğru bir süreçte kuvvetlendiğini ve genişlediğini görüyoruz, şöyle ki: Kurban ibadeti, önce adak kurbanı, sonra hedy kurbanı ve sonra da udhiyye kurbanı derecesine yükselmiştir. Daha da açar isek:



Hâbil ile Kâbil'in Allah'a kurban adamaları hadisesi bize aynı zamanda bunun insanlık tarihindeki ilk “adak kurbanı” olduğunu da haber vermektedir. Hz. İbrahim'e ise hac ibadeti için insanları Beytullah'a davet etmesi ve “hedy kurbanları” kesmeleri emri verilmiştir. “Biz vaktiyle İbrâhim'e Beytullahın yerini belirlediğimiz zaman: “(...) Bütün insanları hacca dâvet et ki gerek yaya, gerek uzak yollardan gelen yorgun argın develer üzerinde sana gelsinler. Gelsinler de bunun [kendilerine sağlayacağı çeşitli faydaları görsünler ve Allah'ın kendilerine rızk olarak verdiği kurbanlık hayvanları, belirli günlerde Allah'ın adını anarak kurban etsinler. Siz de onların etinden hem kendiniz yeyin, hem de yoksula ve fakire yedirin.”( Hac 22.26-28)



Hâsıl-ı kelam: Kurban ibadeti, Hâbil ile Kâbil'in Allah'a “adak kurban”ları ile başlamış, Hz. İbrahim'de önce birinci aşamada evlat kurbanı ile udhiyye kurbanları seviyesine ulaşmış, sonra ikinci merhalede hac ibadetinin teşri' kılınmasıyla “hedy kurbanları” ortaya çıkmış.. ve nihayet nübüvvetin en sertâc-ı Hz. Muhammed Mustafa (sas)'ya gelindiğinde, Mekke hayatında şahsına özel farz kılınan “şükür kurbanı” olarak başlamış, Medine devrinin ikinci yılında ise “udhiyye kurbanları” ve ilerleyen yıllarda “hedy kurbanları” üst derecesine ve cihanşümul umumiyete vâsıl olmuştur, Alemlere Rahmet'in bütün insanlığa gelen şeriatıyla birlikte.


EmoticonEmoticon